Από το δελτίο στον «κανόνα» του πολέμου

Ο πόλεμος στο Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026. Αλλά στην Ελλάδα, ένας άλλος πόλεμος είχε αρχίσει νωρίτερα — μέσα από οθόνες, τίτλους, δελτία, podcast, live blogs. Ένας πόλεμος γλώσσας. Ένας πόλεμος πλαισίωσης. Ένας πόλεμος που μετατρέπει μια ολόκληρη κοινωνία 90 εκατομμυρίων ανθρώπων σε «απειλή», σε «σενάριο», σε τιμή βαρελιού, σε «αμυντική αποστολή». Κι αυτός ο πόλεμος είναι το θέμα μας εδώ.

Τρεις εβδομάδες προσπαθήσαμε να κοιτάξουμε κάποια ελληνικά μέσα. Καταφέραμε 25 δημοσιεύσεις — ρεπορτάζ, live blogs, podcasts, επίσημα briefings, δημοσκοπήσεις, στήλες γνώμης. Καθημερινή, ΣΚΑΪ, MEGA, iefimerida, protothema, In.gr, Τα Νέα, Newsbomb, Υπουργείο Εξωτερικών, ΓΕΕΘΑ.

Καταγράψαμε τις λέξεις που επαναλαμβάνονται, τα μοτίβα που χτίζουν πραγματικότητα, τους μηχανισμούς που κάνουν τον πόλεμο «κανονικό». Αυτό που βρήκαμε αξίζει να το μοιραστούμε.

Ο πόλεμος αρχίζει και από τη γλώσσα

Πριν πέσει η πρώτη βόμβα, πρέπει πρώτα κάποιος να πάψει να θεωρείται άνθρωπος. Αυτό το ξέρουμε. Ο Gregory Stanton, πολιτικός επιστήμονας που αφιέρωσε τη ζωή του στη μελέτη των γενοκτονιών — ίδρυσε το Genocide Watch, έναν οργανισμό που παρακολουθεί σε ποιο σημείο βρίσκεται κάθε χώρα στον δρόμο προς τη μαζική βία — το περιέγραψε ως διαδικασία δέκα σταδίων. Ξεκινάει από την ταξινόμηση («εμείς» και «αυτοί»), περνάει από τη στιγματοποίηση και τη δαιμονοποίηση, και φτάνει μέχρι την εξόντωση. Το τέταρτο στάδιο, η απανθρωποποίηση, είναι αυτό που σπάει τον τελευταίο ηθικό φραγμό. Όταν ο «άλλος» γίνεται «τέρας», «σκοτεινή δύναμη», «καθεστώς μίσους» — τότε η βία εναντίον του γίνεται αυτονόητη. Γίνεται «αποστολή».

Η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού (ICRC) το λέει ξεκάθαρα στο Humanitarian Outlook 2026: η απανθρωποποιητική γλώσσα τροφοδοτεί φόβο και νομιμοποιεί παραβάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου. Ο OHCHR (Ύπατη Αρμοστεία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) συνδέει τις αποικιακές αφηγήσεις ρητά με την απανθρωποποίηση. Αυτό ακριβώς παρακολουθήσαμε να συμβαίνει στα ελληνικά μέσα. Μια ολόκληρη κοινωνία — η ιρανική κοινωνία, με τα πανεπιστήμιά της, τους ποιητές της, τους μηχανικούς της, τα παιδιά της — σβήνεται πίσω από ετικέτες: «αυτοκρατορία του κακού», «καθεστώς που τρέφεται από πόλεμο και μίσος», «σκοταδισμός». Κι εδώ ξεκινάει η δουλειά μας.

Τι βρήκαμε σε 25 δημοσιεύσεις

Κοιτάξαμε κάθε τεκμήριο με 7 δείκτες — αν εμφανίζεται ή όχι κάθε μοτίβο. Τα αποτελέσματα:

Σε 4 από τα 5 τεκμήρια, ο πόλεμος πλαισιώνεται ως «απειλή για εμάς» — ζήτημα ασφάλειας, σεναρίων, αντανακλαστικών. Στο μισό δείγμα, λειτουργεί η διχοτομία «εμείς/αυτοί». Σε σχεδόν κάθε τρίτη δημοσίευση, ο πόλεμος μετατρέπεται σε ζήτημα τιμών ενέργειας. Και η απανθρωποποίηση — μέσα σε 3 φορές χτίζει σκληρή αφήγηση.

Αλλα πέρα από αυτά τα μεθοδολογικά πάμε να δούμε πώς δουλεύει το καθένα:

Οι φορείς: πρόσωπα, λέξεις, μηχανισμοί

Άρης Πορτοσάλτε: «Και η Φιλοθέη είναι με το Ιράν»

Η φράση «Και η Φιλοθέη είναι με το Ιράν» κυκλοφόρησε σε διάφορα site αναπαράγοντας το τηλεοπτικό σχόλιο του δημοσιογράφου. Και η λειτουργία της είναι κρυστάλλινη κσθώς ο πόλεμος γίνεται εργαλείο εσωτερικής ταξινόμησης. Ποιοι σκέφτονται «σωστά» και ποιοι «λάθος». Ποιοι είναι «με τη Δύση» και ποιοι «ύποπτοι». Η αναφορά στη Φιλοθέη λειτουργεί ως κωδικός — ταξικός υπαινιγμός για το «ποιοι είναι με ποιους».

Αυτός ο μηχανισμός εντοπίζεται σε 10 από τα 25 τεκμήρια που μελετήσαμε. Η διχοτομία «εμείς/αυτοί» μεταφέρεται μέσα στην ελληνική κοινωνία. Αν αμφισβητείς τον πόλεμο, τότε στηρίζεις «το καθεστώς». Ο ενδιάμεσος χώρος — εκείνος που λέει «είμαι ενάντια στον βομβαρδισμό μιας χώρας» — συρρικνώνεται σκόπιμα.

Κάθε φωνή αμφιβολίας γίνεται ύποπτη. Κάθε κριτική γίνεται «συμπάθεια προς το Ιράν».

Την ίδια περίοδο, ο Πορτοσάλτε μαζί με τον Κωνσταντίνο Φίλη παρουσιάζουν podcast στον ΣΚΑΪ — «Ο Κόσμος και η Ελλάδα το 2026» — που λειτουργεί ως θεσμική πλατφόρμα «εξήγησης» του πολέμου. Ο «εξηγητής» έχει πάντα εξουσία: καθορίζει το πλαίσιο, τους όρους, τα όρια του «αποδεκτού» λόγου.

Νίκος Ευαγγελάτος: «Είμαστε στη μέση του πολέμου» — αλλά ας μιλήσουμε για καύσιμα

Στις 18 Μαρτίου, στο Live News του MEGA, ο Νίκος Ευαγγελάτος ανοίγει τη συνέντευξη με τον υπουργό Πιερρακάκη με τη φράση «Είμαστε στη μέση του πολέμου». Μια φράση βαριά. Αλλά αυτό που ακολουθεί είναι fuel pass, φόροι, «επιπτώσεις που ήδη βιώνουμε». Ο πόλεμος γίνεται σκηνικό — background για την οικονομία. Η τραγωδία 90 εκατομμυρίων ανθρώπων μετατρέπεται σε λογαριασμό βενζίνης. (Mην θυμηθούμε την ξεφτίλα του Ευαγγελάτου απέναντι στον Καθηγητή Νικόλα Κοσματόπουλο αλλά και την τουμπέκα (συγγνώμη για την αργκό) που έφαγε από τον κύριο Καθηγητή).

Πάντως αυτός ο μηχανισμός — πόλεμος = ευρώ ανά λίτρο — τρέχει σε 9 από τα 25 τεκμήρια. Η Καθημερινή τιτλοφόρησε «Πρώτος στόχος του Ιράν οι αγορές». Το protothema.gr: «85 χώρες με αυξήσεις στη βενζίνη». Το MEGA: «ενεργειακός πόλεμος», «χτυπήματα σε διυλιστήρια».

Η μετατόπιση είναι χειρουργική: ο πόλεμος εξημερώνεται σε πρόβλημα εφοδιαστικής αλυσίδας.

Η ιρανική κοινωνία — τα σχολεία, τα νοσοκομεία, οι γειτονιές — εξαφανίζεται. Στη θέση τους μπαίνει η αντλία βενζίνης. Και όταν μαθαίνεις να σκέφτεσαι τον πόλεμο σε ευρώ, η «λύση» γίνεται αυτομάτως «διαχείριση» — logistics, μέτρα, fuel pass. Ακόμα κι όταν κάποιος αντιδράσει και πει «αυτός ο πόλεμος δεν έπρεπε να γίνει», ο λόγος είναι «γιατί μας χτυπάει στην τσέπη» — όχι γιατί βομβαρδίζονται άνθρωποι.

Αυτή είναι ίσως η πιο βαθιά μορφή απανθρωποποίησης: ακόμα και η αντίρρηση στον πόλεμο έχει αφαιρέσει τους ανθρώπους από τη συζήτηση.

90 εκατομμύρια άνθρωποι μετατρέπονται σε τιμή βαρελιού. Αυτή είναι η πιο αποτελεσματική μορφή απανθρωποποίησης — γιατί μοιάζει με «αντικειμενική ενημέρωση».

Γεωπολιτικός Αναλυτής (χοχοχο) Αναστάσιος Καράμπαμπας: «Ήττα του σκοταδισμού»

Έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό από τις αρλούμπες που έλεγε στον Καθηγητή Νικόλα Κοσματόπουλο σε άλλη εκοπμπή στο Kontra Channel (αν έχετε κουράγιο και ψυχραιμία δείτε το βιντεάκι)

Σε κειμενό του ο Καράμπαμπας , περιγράφει την ιρανική κοινωνία ως «καθεστώς που τρέφεται από τον πόλεμο και το μίσος». Η λέξη «τρέφεται» είναι κλειδί: βιολογική, σχεδόν παρασιτική — κάτι που ζει μέσα από τη σύγκρουση, κάτι που πρέπει να εξαλειφθεί.

Και το τέλος; «Ήττα του σκοταδισμού». Γλώσσα μεταφυσική, σαν ιερός πόλεμος. Φως εναντίον σκότους. Αυτή η γλώσσα μετατρέπει τη σύγκρουση σε αφήγηση απόλυτου καλού εναντίον απόλυτου κακού — φως εναντίον σκότους, χωρίς ενδιάμεσο χώρο. Και μέσα σε μια τέτοια αφήγηση, η κλιμάκωση γίνεται καθήκον, ο βομβαρδισμός γίνεται «αποστολή», ο θάνατος αμάχων γίνεται «αναγκαίο κόστος».

Οι Patriot

Μια μικρή ιστορία πριν φτάσουμε στις 19 Μαρτίου. Το 2019, το Ιράν χτύπησε με drones πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Aramco στη Σαουδική Αραβία. Οι ΗΠΑ ανέπτυξαν εκεί συστήματα Patriot — αλλά λίγο αργότερα τα απέσυραν. Η Σαουδική Αραβία χρειαζόταν αντικατάσταση. Και η Ελλάδα σήκωσε το χέρι.

Τον Σεπτέμβριο του 2021, μια ελληνική συστοιχία Patriot αναχώρησε από την αεροπορική βάση της Τανάγρας με προορισμό τη δυτική Σαουδική Αραβία. Μαζί πήγαν 120 Έλληνες στρατιωτικοί — η λεγόμενη ΕΛΔΥΣΑ (Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας). Αποστολή: η αντιαεροπορική κάλυψη πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στη βιομηχανική ζώνη του Γιανμπού. Δηλαδή: ελληνικά όπλα, ελληνικοί στρατιωτικοί, σε ξένο έδαφος, για να φυλάνε διυλιστήρια. Από το 2021 μέχρι σήμερα.

Στις 19 Μαρτίου 2026, αυτή η συστοιχία ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά σε πραγματικές συνθήκες: εκτόξευσε δύο βλήματα και κατέρριψε δύο ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που κατευθύνονταν σε διυλιστήρια. Η πρώτη φορά που Έλληνες στρατιωτικοί εμπλέκονται ενεργά σε πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Η κάλυψη που ακολούθησε στα ελληνικά μέσα ήταν εντυπωσιακά ομοιόμορφη. Η ενημέρωση του ΓΕΕΘΑ αναπαρήχθη σχεδόν αυτούσια παντού — ΣΚΑΪ, Καθημερινή, protothema, Newsbomb. Οι ίδιες φράσεις, σαν copy-paste: «αμυντική ενέργεια», «σύμφωνα με Κανόνες Εμπλοκής», «δεν συνιστά κλιμάκωση ούτε επίθεση».

Η κρίσιμη προσθήκη: η αναχαίτιση παρουσιάζεται ως κάτι που «έμμεσα αλλά σαφώς προστατεύει το επίπεδο ζωής των Ελλήνων και Ευρωπαίων πολιτών». Δηλαδή: η ελληνική στρατιωτική δράση σε σαουδαραβικό έδαφος, μέσα σε πόλεμο εναντίον μιας χώρας που η Ελλάδα θεωρητικά δεν πολεμάει, παρουσιάζεται ως διαχείριση της δικής μας καθημερινότητας. Ρουτίνα. Αποστολή. Αποτροπή.

Τα γλωσσικά «μαξιλάρια» της εμπλοκής

Οι φράσεις που εμφανίζονται σε κάθε δημοσίευση για τους Patriot: αμυντική ενέργεια · Κανόνες Εμπλοκής · δεν συνιστά κλιμάκωση · στο πλαίσιο IAMD · ολοκληρωμένη αεράμυνα · αποτροπή. Κάθε μία κάνει ένα πολύ συγκεκριμένο πράγμα: μετατρέπει μια πολεμική πράξη σε τεχνική διαδικασία. Σαν να μιλάμε για διαχείριση κυκλοφορίας, σαν protocol. Ο πόλεμος εξημερώνεται σε γραφειοκρατική γλώσσα.

Ας πούμε τα πράγματα με το όνομά τους: η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά σε πολεμική σύγκρουση. Ελληνικά βλήματα καταρρίπτουν πυραύλους σε μια περιοχή πολέμου. Και αυτό παρουσιάζεται στο ελληνικό κοινό ως «αμυντική αποστολή» — μια φράση τόσο τεχνική, τόσο γραφειοκρατική, που καταπίνεται χωρίς ερωτήσεις.]

Ο πόλεμος ως σειρά — refresh, next episode

Στα live blogs και τα breaking news, ο πόλεμος αποκτά άλλη υφή. Η iefimerida.gr γράφει: «Εφιαλτική κλιμάκωση», «Άλλαξε πίστα ο πόλεμος», «Ο πόλεμος θα τους χτυπήσει όλους». Σε άλλο σημείο, ο πόλεμος γίνεται κυριολεκτικά πίνακας σκορ: «Το Ισραήλ αποδεκατίζει… Ποιους έχει εξοντώσει». Στο MEGA: «στις φλόγες», «ανελέητο σφυροκόπημα», «μαίνεται ο ενεργειακός πόλεμος», «Αποδεκατίζει». «Εξοντώνει».

Αυτές οι λέξεις μιλάνε για ανθρώπους. Για σπίτια. Για οικογένειες. Αλλά στη γλώσσα του live blog, γίνονται σκορ. Engagement. Content. Ο πόλεμος μετατρέπεται σε ατέρμονη σεζόν — κάτι που ανανεώνεις στη σελίδα, κάτι που περιμένεις «τι θα γίνει μετά». Η καταστροφή γίνεται format. Και το format ζει από ταχύτητα — η ηθική ερώτηση χρειάζεται χρόνο, και χρόνος στο live δεν υπάρχει.

Η Γάζα: πάντα στη σκιά

Ένας τίτλος του In.gr λειτουργεί σαν σύνοψη: «Η Γάζα στη σκιά του πολέμου στο Ιράν». Η Γάζα — μια κατεχόμενη περιοχή όπου η γενοκτονία συνεχίζεται — σύρεται στο περιθώριο γιατί ένα νέο «θέαμα» κέρδισε την κάμερα.

Αυτή η μετακίνηση είναι μέρος μιας ευρύτερης αποικιακής λογικής: η προσοχή πηγαίνει εκεί που η Δύση έχει «συμφέρον», εκεί που η κλιμάκωση αφορά πετρέλαιο, αγορές, βάσεις. Η Γάζα, η Παλαιστίνη, ολόκληρη η Μέση Ανατολή λειτουργούν ως φόντο — ανθρώπινες ζωές που γίνονται footnote σε γεωστρατηγικές αναλύσεις

Η Γάζα σύρεται στο περιθώριο — γιατί μια νέα σύγκρουση κέρδισε την κάμερα. Αυτή η μετακίνηση προσοχής είναι πάντα πολιτική πράξη.

Ο πόλεμος αρχίζει από τις οθόνες

Ας το πούμε ξεκάθαρα λοιπόν:

Αυτό που κάνουν τα ελληνικά μέσα αυτή τη στιγμή είναι μέρος του πολέμου.

Η γλώσσα που χρησιμοποιούν — «σκοταδισμός», «αποδεκατισμός», «αυτοκρατορία του κακού» — απανθρωποποιεί μια ολόκληρη κοινωνία. Οι τίτλοι που γράφουν — «αμυντική ενέργεια», «Κανόνες Εμπλοκής» — κανονικοποιούν τη στρατιωτική εμπλοκή.

Τα πλαίσια που στήνουν — ευρώ ανά λίτρο, «σενάρια για Αθήνα», «αντανακλαστικά» — μετατρέπουν τον πόλεμο σε τεχνικό πρόβλημα «δικό μας» κι εξαφανίζουν τους ανθρώπους «εκεί».

Αυτό είναι αποικιακή λογική σε δράση. Η ίδια λογική που μετέτρεψε τη Γάζα σε footnote, που μετατρέπει τη Μέση Ανατολή σε σκηνικό «ενεργειακής ασφάλειας», που αντιμετωπίζει 90 εκατομμύρια Ιρανούς σαν «σενάριο» κι εξαφανίζει τα πρόσωπά τους, τα σχολεία τους, τις γειτονιές τους.

Σημείωση μεθόδου ωστε να αναδείξουμε αυτά τα δεδομένα:

Η δουλειά βασίζεται σε ποιοτική ανάλυση λόγου (discourse analysis) και δυαδική κωδικοποίηση 25 τεκμηρίων (28/02–20/03/2026). Μονο-κωδικοποίηση — τα ευρήματα λειτουργούν ως χαρτογράφηση μοτίβων. Σε paywalled περιεχόμενο, η ανάλυση βασίστηκε σε τίτλο/lead/ορατά αποσπάσματα. Η αναφορά σε πρόσωπα αφορά αποκλειστικά δημόσιο λόγο και δημόσιο ρόλο. Πλήρης πίνακας κωδικοποίησης διατίθεται κατόπιν αιτήματος.

Μέσα στο corpus

Newsbomb.gr · Liberal.gr · Η Καθημερινή · ΣΚΑΪ · MEGA TV · iefimerida.gr · In.gr · Τα Νέα · protothema.gr · Το Μανιφέστο · · CNN.gr (δημοσκόπηση MRB) · Υπουργείο Εξωτερικών Ελλάδας (briefing 12/03) · ΓΕΕΘΑ (ενημέρωση 19/03)

Θεσμικές πηγές

ICRC — Humanitarian Outlook 2026 (απανθρωποποίηση & harmful information) · OHCHR/UN (αποικιακές αφηγήσεις & απανθρωποποίηση)